SAÇMALIK DİZELERİ

 BAŞLANGIÇ NOTU: Bazı Karadeniz şarkılarında âdeta şiire, sanat eserine hakaret edercesine yazılan dörtlükleri eleştirme amacıyla benzer şekilde tutarsız, saçma dörtlükler yazmayı yeğledim.

SAÇMALIK DİZELERİ

Gidemedum çayluğa

Bağla beni ayluğa

Akşam saatlerinde 

Gel çikalum baluğa.

...

Sevduğum haci misun

Sinirli pacci misun

Ha bu benum gönlumun

Sevda ilaci misun?

...

Tak funduğa gugari

Kaldur bizi yukari

Görmesun ikimuzi

Fuşki yiyen o kari.

...

Kapandi penceresi

Kaynadi tenceresi

Tabancasi belinde

Bellidur şeceresi

...

Mezar kazarum mezar

Şarki yazarum yazar

Delikanli uşağı

Fazla konuşmak bozar.

...

Rizeli şarkıciyim

Sanarsun içkiciyim

Senin içun sevduğum

Ovadaki keçiyim.

...

Aşkum geluyi aşkum

Kuşkum kalmadi kuşkum

Derenin kenarında

Gel olalım çakil, kum.

...

İndum dereye senlan

Yüzecek misun benlan

Ne olacak desene

Kurduğumuz o plân.

...

Kizun memesi beyuk

Ayuk gezerum ayuk

Ciddi olayim diye

Bıyık bıraktım bıyık.

...

Saçlarunun teline

Kuş konayi dalina

Yetişir mi dedun kız

Rize'de mandalina.

...

Ne da güzeldur yüzü

Yanaklari kirmizi

Kim ayirdi sevduğum

Aniden ikimuzi.

...

Sensun benum güvencem

İyi çalar kemençem

Belli midur bilemem

Ne günduzum ne gecem.

...

Bulacağum izuni

Ovan, dağun, düzüni

Ne olursun bi tanem

Göster baha yüzuni.

...

Bakup bakup göz göze

Gelup senlan yüz yüze

Yolda yan yana görse

Boban kizar mi bize?

...

Terim akar orağa

Aşkun azaptur baha

Mesafeler beyudi

Nasil geleyim saha.

...

Fuşki: Yörenin dilinde pislik olarak kullanılmaktadır.

Gugar: Yüksek dallardaki fındığı toplayabilmek için uzun sopa olarak kullanılan ucu ters V şeklindeki alet.

Pacci: Daha çok eskiden yörenin dilinde genç kızlara hitap sözcüğü olarak kullanılıyordu.

Beyuk: Türkçedeki "büyük" sözcüğünün şiveden geçmiş hâli. 

BİTİŞ NOTU: Yörenin dışına çıkma girişiminde bulunabilmek için kültüre dair kayda değer sözler, satırlar üretebilen; sanattan, sözden, besteden, şiirden anlayanların tercih edilmesi Karadeniz adına olumlu bir gelişme olacaktır, diye düşünüyorum. Yıllar yılı bazı Karadeniz müziklerindeki saçmalıklar, tutarsız satırlar sanat diye millete dayatıldı, dayatılmaya devam ediyor. Eğlendiren ama tutarlı sözleri olan; ağıtları, damardan, duygusal ezgileri olan Karadeniz müziği güzel bir müziktir; lâkin bu tutarsız, saçmalıklar yumağı işkenceden kurtulmamızın gerekliliğine inanıyorum. 

Engin Yeşilyurt

10 Temmuz 2026