GAGAVUZLARIN MİLLİ LİDERİ MİHAİL ÇAKIR

Mihail Çakır 1861 yılında Besarabya'nın Çadır kasabasında doğdu. İlime ve bilgilere büyük merak gösteren Mihail Çakır, 1881'de Kişinev Psikoloji bölümünü bitirdikten sonra Kişinev şehrindeki ruhani okulda çalışmaya başlar. 

Burada çalışırken M.Çakır Rusya'nın politikasıyla da ilgilenir. O dönemlerde tüm Türk topluluklarında olduğu gibi Gagavuzlar için de dil sorunları baş gösterir ve M. Çakır da aynı Gaspıralı İsmail Bey gibi Türk Diline önem verir. Rusya'nın Milli Eğitim Bakanlığına anadil sorununu anlatan bir mektup yazar. Milli eğitimden isteği kabul görür, Moldovalılar ve Gagauzlar için sözlükler hazırlamaya başlamıştır. Toplumlar için çok önemli olan bir diğer konuya da eğilmiş, ilk Gagavuz Türkçesinde gazete olan "Hakikatin Sesi" gazetesini çıkarmıştır. Gagauz Türkçesi ile toparladığı sözlükler, çıkardığı gazete ile Gagauz Türkçesi'nin bugüne kadar korunmasını sağlamıştır.

Sözlüğün dışında Gagavuzların milli benliğinin bir diğer ayağı olan tarihlerini de Mihail Çakır yazdı. Gagauzların İstoriyası (tarihi) kitabında köklerini şöyle açıklar "Gagauzlar diil ne Urum Grek, ne Bulgar, ne de Romın, ne dä Rus, ne dä Türk Selcuk (Selçuklu değil anlamında), ne dä Kuman, ama Türk soylu, çekilerlär evelki Türk uzlardan, Türk Oguzlardan " Böylece, Mihail Çakır o döneme kadar sürekli Gagavuzlara dayatılan soylarının muğlak, belirsiz olduğu yönünde propagandaların da önüne geçmiş oldu.

Tıpkı Ziya Gökalp gibi kendisi de anadilde ibadetten yana olan Mihail Çakır, bir çok Dua kitabını Gagauz Türkçesi'ne çevirerek Gagauzların kendi dilinde ibadet etmesini sağladı. Bugün dahi onun Gagavuz Türkçesi'ne kazandırdığı dualar Gagavuzeli'nde okunmaktadır.

Bizim devletimiz de Mihail Çakır ile tanışmıştır. Hamdullah Suphi Tanrıöver'in Romanya büyükelçiliği döneminde Hamdullah Suphi'nin kendi deyimiyle "Gökoğuzlar" ile devletimiz sıkı ilişkiler içerisinde olmuştur. Büyükelçilikte elinden geldiğince Gagavuzlara görev vermiş, onların çalışmasını sağlamıştı. Hamdullah Suphi Tanrıöver sayesinde Atatürk'ün de Mihail Çakır'dan haberi oldu hatta Atatürk'ün kişisel kitaplığında Mihail Çakır'ın yazdığı Gagavuz Tarihi kitabı da bulunmaktadır. Atatürk, Tanrıöver'den Mihail Çakır'ı desteklemesini bilhassa istemiştir. Mihail Çakır'dan desteğini esirgemeyen  Tanrıöver Gagauz Elinde bir çok Türk okulu açmış ve onlara Türkiye'den kitaplar getirtmiştir, öğretmen atamıştır. Tanrıöver bir adım daha ileri giderek Gagavuzların Trakya bölgesine yerleştirilmesini ve kendi ülkelerinde yaşamasını istese de bunları düşündüğü dönemde ikinci dünya savaşı patlak verdi ve bu hayalleri yarım kaldı. Ne var ki bu döneme kadar 20'ye yakın Gagavuz gencinin Türkiye'de okumasını sağlamıştır.

Mihail çakır 1938'de bu dünyadan göçtüğünde hem Gagavuzlara hem Türk Dünyasına büyük miraslar bırakarak gitmiştir. Ne yazık Sovyetler döneminde bıraktığı miras yeterince korunamasa da bugün hak ettiği itibarı kazanmaya başlamıştır.

ÇARLIKTAN GÜNÜMÜZ RUSYASINA RUSYANIN KÜRT KARTI!
Türk Milletinin Bağımsızlık Destanının Adı: Çanakk...
 

Yorumlar (0)

Henüz Yorum Yapılmamış